Los dioses del Olimpo

Miscellanea Classica

Avatar

Recopilación de informaciones aleatorias e imprevisibles sobre el mundo grecorromano - Colectivo «Jantipa Robaba»

La fábula del indoeuropeo

Se ha hecho muy célebre la fábula que el lingüista A. Schleicher compuso en Indoeuropeo, para demostrar que la reconstrucción que se estaba efectuando de la protolengua no era una mera abstracción, sino que podía plasmarse en un texto concreto. Con el tiempo, otros estudiosos han reescrito la fábula incluyendo los avances de la disciplina (de hecho, la versión primera parece más proto-sánscrito que otra cosa). Me imagino que habrá alguna más moderna. En cualquier caso, es una buena ocasión para animar a nuestros amigos indoeuropeístas a honrar a esta miscelánea con una versión más actual y fidedigna, bien cargadita de laringales, que tanto se echan de ver en las otras fábulas.

He aquí la fábula imaginada por Schleicher, “La oveja y los caballos”, y sus sucesivas versiones, que se encuentran también en un artículo de la Wikipedia (¡gracias, Sandra!): http://en.wikipedia.org/wiki/Schleicher%27s_fable

Versión de A. Schleicher (1868)

1. Avis akvāsas ka
2. Avis, jasmin varnā na ā ast, dadarka akvams, tam, vāgham garum vaghantam, tam, bhāram magham, tam, manum āku bharantam. 3. Avis akvabhjams ā vavakat: 4. Kard aghnutai mai vidanti manum akvams agantam.
5. Akvāsas ā vavakant: 6. Krudhi avai, kard aghnutai vividvant-svas: 7. Manus patis varnām avisāms karnauti svabhjam gharmam vastram avibhjams ka varnā na asti.
8. Tat kukruvants avis agram ā bhugat.

Versión de H. Hirt (1939)

1. Owis ek’wōses-kʷe
2. Owis, jesmin wьlənā ne ēst, dekork’e ek’wons, tom, woghom gʷьrum weghontm̥, tom, bhorom megam, tom gh’ьmon̥ ōk’u bherontm̥. 3. Owis ek’womos ewьwekʷet. 4. K’ērd aghnutai moi widontei gh’ьmonm̥ ek’wons ag’ontm̥. 5. Ek’wōses ewьwekʷont: 6. K’ludhi, owei!, k’ērd aghnutai widontmos: 7. Gh’ьmo, potis, wьlənām owjōm kʷr̥neuti sebhoi ghʷermom westrom; owimos-kʷe wьlənā ne esti. 8. Tod k’ek’ruwos owis ag’rom ebhuget.

Traducción española (Francisco Villar)

1. La oveja y los caballos
2. Una oveja esquilada vio a unos caballos, uno de los cuales tiraba de un carro pesado, otro llevaba una gran carga y otro transportaba a un hombre. 3. La oveja dijo a los caballos: 4. “Se me aflige el corazón al ver cómo trata el hombre a los caballos”.
5. Los caballos le dijeron: 6. “Escucha oveja, el corazón se nos aflige a nosotros por haber visto: 7 que el hombre nuestro señor se hace un vestido abrigado con la lana de las ovejas mientras que las ovejas se quedan sin lana.
Tras oír esto, la oveja huyó al campo.

Versión de Lehmann y Zgusta (1979)

1. Owis ek’wōskʷe
2. Gʷərēi owis, kʷesyo wl̥hnā ne ēst, eḱwōns espeḱet, oinom ghe gʷr̥um woǵhom weǵhontm̥, oinomkʷe meǵam bhorom, oinomkʷe ǵhm̥enm̥ ōḱu bherontm̥. 3. Owis nu eḱwobh(y)os (eḱwomos) ewewkʷet. 4. Ḱēr aghnutoi moi eḱwōns aǵontm̥ nerm̥ widn̥tei.
5. Eḱwōs tu ewewkʷont: 6. Ḱludhi, owei, ḱēr ghe aghnutoi n̥smei widn̥tbh(y)os (widn̥tmos): 7. Nēr, potis, owiōm r̥ wl̥hnām sebhi gʷhermom westrom kʷrn̥euti. Neǵhi owiōm wl̥hnā esti. 8. Tod ḱeḱluwōs owis aǵrom ebhuget.

Traducción de ambos:

1. The sheep and the horses.
2. On a hill a sheep that had no wool saw horses, one pulling a heavy load, one bearing a great burden, and one quickly a man. 3. The sheep said to the horses: 4. “My heart pains me seeing man driving horses”. 5. The horses said: 6. “Listen, sheep, our hearts pain us when we see: 7. man, the master, makes the wool of sheep into a warm garment for himself. And the sheep has no wool. 8. Having heard this, the sheep took flight into the plain.

Versión de Adams (1997)

[Gʷr̥hₓḗi] h₂óu̯is, kʷési̯o u̯lh₂néh₄ ne (h₁é) est, h₁ék̂u̯ons spék̂et, h₁oinom ghe gʷr̥hₓúm u̯óĝhom u̯éĝhontm̥ h₁oinom-kʷe ĝ méĝhₐm bhórom, h₁oinom-kʷe ĝhménm̥ hₓṓk̂u bhérontm̥.
h₂óu̯is tu h₂ek̂u̯oibh(i̯)os u̯eukʷét: ‘k̂ḗr hₐeghnutór moi h₁ék̂u̯ons hₐéĝontm̥ hₐnérm̥ u̯idn̥téi.
h₁ék̂u̯ōs tu u̯eukʷónt: ‘k̂ludhí, h₂óu̯ei, k̂ḗr ghe hₐeghnutór n̥sméi u̯idn̥tbh(i̯)ós. hₐnḗr, pótis, h₂éu̯i̯om r̥ u̯l̥h₂néhₐm sebhi kʷr̥néuti nu gʷhérmom u̯éstrom néĝhi h₂éu̯i̯om u̯l̥h₂néhₐ h₁ésti.’
Tód k̂ek̂luu̯ṓs h₂óu̯is hₐéĝrom bhugét.

Versión de Kortlandt (2007)

ʕʷeuis iosmi ʕuelʔn neʔst ʔekuns ʔe ‘dērkt, tom ‘gʷrʕeum uogom ugentm, tom m’geʕm borom, tom dgmenm ʔoʔku brentm.
ʔe uēukʷt ʕʷeuis ʔkumus: kʷntske ʔmoi kērt ʕnerm ui’denti ʔekuns ʕ’gentm.
ʔe ueukʷnt ʔkeus: kludi ʕʷuei, kʷntske nsmi kērt ui’dntsu: ʕnēr potis ʕʷuiom ʕulʔenm subi gʷormom uestrom kʷrneuti, ʕʷuimus kʷe ʕuelʔn neʔsti.
to’d kekluus ʕʷeuis ʕe’grom ʔe bēu’gd.

También en indoeuropeo hay un Diálogo entre un rey y un dios (v. en la Wikipedia)

Versión de E. P. Hamp (en J. P. Mallory-D. Q. Adams (eds.)

Encyclopedia of Indo-European Culture (EIEC), 1997, 503), but replacing Hamp’s Lughus with Sen’s Werunos:

To rḗḱs éh₁est. So n̥putlos éh₁est. So rēḱs súhnum éwel(e)t. Só tós(y)o ǵʰeutérm̥ (e)pr̥ḱsḱet: “Súhₓnus moi ǵn̥h₁yotām!” So ǵʰeutēr tom rḗǵm̥ éweukʷet: “Ihₓgeswo deiwóm Wérunom”. So rḗḱs deiwóm Werunom h₄úpo-sesore nu deiwóm (é)ihₓgeto. “ḱludʰí moi, phₐter Werune!” Deiwós Wérunos km̥ta diwós égʷehₐt. “Kʷíd welsi?” “Wélmi súₓnum.” “Tód h₁éstu”, wéukʷet loukós deiwos Werunos. Rēǵós pótnihₐ súhnum gegonh₁e.

Versión de Lehmann’s

Pótis gʰe ʔest. Só-kʷe n̥gn̥ʔtós ʔest, sū́num-kʷe wl̥next. So ǵʰutérm̥ pr̥ket: “Sū́nus moi gn̥hyotām!” ǵʰutḗr nu pótim weukʷet: “Yégeswo gʰi déiwom Wérunom.” úpo pro pótis-kʷe déiwom sesore déiwom-kʷe yegto. “Kludʰí moi, deywe Werune!” Só nu km̥ta diwós gʷāt. “Kʷód wl̥nexsi?” “Wl̥néxmi sū́num.” “Tód ʔestu”, wéwkʷet lewkós déywos. Pótnī gʰi sū́num gegonʔe.

Traducción inglesa

Once there was a king. He was childless. The king wanted a son. He asked his priest: “May a son be born to me!” The priest said to the king: “Pray to the god Werunos”. The king approached the god Werunos to pray now to the god. “Hear me, father Werunos!” The god Werunos came down from heaven. “What do you want?” “I want a son.” “Let this be so”, said the bright god Werunos. The king’s lady bore a son.

Puestos a desbarrar, incluyamos el poema a un guerrero indoeuropeo que M. L. West pone como broche de oro en su estudio recientemente publicado: Indo-European Poetry and Myth, Oxford, 2007, p. 503. En él reúne una gran cantidad de motivos y de estilemas propios de las tradiciones poéticas indoeuropeas, que quizá se remonten a un tronco compartido. No sabemos si reprocharle o agradecerle que la haya compuesto en inglés y no en indoeuropeo:

Elegy on an Indo-European hero

Urukleves now I call to mind,
the son of valiant Seghekleves,
who with his great thirsty spear
slew men and horses by hundreds.

Many a day he arose with the sun
and led the war-host to the field of blood:
there they fought like raging fire,
army against army, man against man.

He stood firm amid the missiles
like the oak of Perkunos under hail.
He broke ancient strongholds
and brought away wealth of cattle.

Hsugnos he slew, the son of Hsvekvos,
Vlqvo, Vlqvognos, and mighty Xnrmenes.
The black crows were glad of his work,
but a black cloud he set for the kinsfolk.

Well-joined was the dear name
you set on your son, Seghekleves:
wide in truth his glory spreads
under that heaven, over this earth.

He has gone the way of no return
to you and the Fathers in the mansion below,
but his name does not in fail or grow old:
it lives in the mouths of us earth-walkers.

It will sound until Dieus’ fair daughter
embraces her dark sister in one house,
or until the poets’ woven songs
are sung no more in the kings’ halls.

No menos impactante el es colofón del citado libro de Villar sobre los indoeuropeos (p. 512): un poema en nostrático, la lengua madre de las familias indoeuropea, semítica, urálica, etc. El autor es el malogrado adalid del nostrático, V. M. Illič-Svityč:

ḳelhä weṭei ʕaḳun kähla
ḳaλai palhʌḳʌ na wetä
śa da ˀaḳʌ ˀeja ˀälä
jaḳo pele ṭuba wete

La Lengua es un vado a través del río del tiempo.
Ella nos conduce a la morada de nuestros antepasados.
Pero aquéllos a quienes asustan las aguas profundas
nunca podrán alcanzarla.

Bibliografía

  • Schleicher, A.: “Ein Fabel in indogermanischer Ursprache”, Beiträge zur vergleichenden Sprachforschung 5 (1868) 206-208.
  • Hirt, Hermann-Arntz, H.: Die Hauptprobleme der indogermanischen Sprachwissenschaft, Halle, 1939, 114.
  • (Ambas, con traducción española, están recogidas por Francisco Villar en Los indoeuropeos y los orígenes de Europa. Lenguaje e historia, Madrid, 1991, 143-4).
  • Lehmann, W. P.-Zgusta, L.: “Schleicher’s Tale after a Century”, en B. Brogyanyi (ed.), Festschrift for Oswald Szemerényi, vol. 1, Amsterdam, 1979, 455-466.
  • Adams, Douglas Q., en J. P. Mallory-D. Q. Adams (eds.), Encyclopedia of Indo-European Culture (EIEC), 1997, 501.
  • Kortlandt, Frederik, “For Bernard Comrie”
Etiquetas:

Hay 4 escolios, pero puedes escribirnos o enlazarnos

  1. 4 Irenístrata Gravatar

    ¡¡Sielos benditos!!
    la idea de las camisetas no me parece suficiente: ¿por qué no proponemos alguna versión de estas como letra para el himno nacional? No sería difícil adaptarlas al ritmo de chunta-chunta, tachuntachuntachunta, etc.
    Me haría mucha ilu ver a los futbolistas de la selección cantando con laringales, o en nostrático, antes de los partidos…
    Muakssss

  2. 3 Rakiménides Gravatar

    Felicidades por la entrada, se ve que las vacaciones te han sentado bien, Timarco. Me parece genial y tengo que admitir mi ignorancia: no tenía ni idea de la existencia de estas fabulitas. Eres un crack y, por mi parte, apoyo la idea de Sandrómaca de hacernos las camisetas aunque no sé si prefiero el himno en nostrático que es aún más heavy. Besos pa’ tós
    :hermes:

  3. 2 César Gravatar

    me he quedao estupefacto.
    a tres días de irme a los parises no se me hace esto, ahora no voy a poder dejar de releer estas nugae que tanto trabajo dan resentrañar, jejeje
    Besos Mil!:iris:

  4. ¡Hola! Estupenda entrada, ὦ Τίμαρχε. Yo creo que teníamos que hacernos camisetas con la versión que tenga más laringales… ¡Me encanta!
    Como verás, he restaurado un poco el código de la entrada para que salgan bien los simbolillos fonéticos, espero que te guste. He tenido que buscar por la internuez el texto, para ver qué era lo que salía en cuadraditos, y he visto que está la fábula también en la Wikipedia (¿cómo no?), y que añaden dos versiones más. Échales un ojo en: http://en.wikipedia.org/wiki/Schleicher%27s_fable
    Besos, :terpsícore:

Pon tu escolio a «La fábula del indoeuropeo»:

Dioses olímpicos y otros, las Tres Parcas y las Nueve Musas

:zeus: :apolo: :aristeo: :asclepio: :eunomía: :hermes: :atenea: :ártemis: :dioniso: :hécate: :hebe: :afrodita: :ares: :poseidón: :hera: :hadesyperséfone: :deméter: :hestia: :iris: :narciso: :eolo: :érebo: :selene: :helios: :éter: :morfeo: :tritón: :cronos: :parcas: :euterpe: :calíope: :clío: :erato: :melpómene: :polyhymnia: :terpsícore: :talía: :urania:

Emoticonos

:no: :-| :sí: 8-O :-) :-? 8-) ¬_¬ >:-> :-D :-[ :-P ;-) :*-( :-o :-x |-D :~( :-( :-*

Dulce est desipere in loco…

(Od. 4.12.28)

«Hoc locum lectum est aput Ennium, sed nemo dicit hodie:
Miscellania patella de rebus variis dicitur»

Fragmenta Bobiensia. De Nomine, p. 542, l. 10 (Grammatici Latini ex Recensione Henrici Keilii. 7 1880)

Nummariae coniunctiones

Kalendarium SchoolhouseWidgets.com

Nuntiorum tabella

Déjanos un mensaje

Último mensaje hace 23 horas, 31 minutos

Warning: mysql_fetch_array(): supplied argument is not a valid MySQL result resource in /var/www/virtual/miscelanea/wp-content/plugins/wordspew/wordspew.php on line 1087
No hay nadie conectado.
  • Sandrómaca : Sí, somos tontos y mensos, me encanta, ¿cómo puede ser que no tengamos juegos de números romanos? Es increíble lo tontos que somos -y lo mensos, me encanta-. Hay que ver lo estrafalaria que es la gente que se pasa por aquí, ayyyyyy
  • mariel : ti enen juegos de numeros romanos que tonto no pone juegos de numeros romanos mensos
  • Visita_839 : ¿hola?
  • Visita_839 : ¿hola?
  • Timarco : Os animo a que miréis la entradilla de la sección "TELETENDA", recientemente abierta.
  • Dictina : Neoclásico no, eso seguro. Se puede decir que es un pintor historicista. Tampoco perteneció a la hermandad Pre-rafaelista, aunque sí los conoció y muestra influencias. Lo de neoclasicista no lo había oído nunca, pero eso solo quiere decir que puedo estar bastante sorda
  • Visita_744 : JAJAJAJ MIAMOR
  • Visita_744 : +JAJJAJAJAJAJ MJIAMOR
  • Visita_744 : JAJAJAA MMIAMOR
  • Visita_744 : JJAJAJAJAJMIAMOR +
  • Sandrómaca : Puessss no sé, busca en una historia de la pintura que sea de fiar. Las etiquetas que se les colocan a los pintores no suelen ser muy útiles, pero vete tú a saber. Alma-Tadema es anterior a los prerrafaelitas, ¿no?
  • Icaro : hola una consulta el pintor ingles Alma Tadema es noclasicista o prerrafaelista ahi tengo la confucion pues en algunos sitios sale como un pintor prerrafaelista junto Rosseti, Milles,Waterhous e ayuda plisssssssssss
  • Visita_955972 : Una gran cabeza con su gran boca... ¡qué bonitas las metonimias!
  • Visita_4086 : Como dijo esa gran cabeza: "Los romanos llegaron, dijeron Mare Nuestrum, y se quedaron con todo"
  • Visita_992 : mare nostrum, no?
  • Visita_1390 : como se llama mediterráneo en latín
  • Sandrómaca : Bene venies, Visita_2229! Gratias maximas tibi quod venisti! ;-)
  • Visita_2229 : Hodie primum ad vestram pagellam accessi. Quae ibi inveni dum legerem maxime delectabar. Gratias.
  • Visita_2229 : Hodie primum ad vestram paginam accessi. Quae ibi inveni dum legerem maxime delectabar.
  • Visita_4233 : :ceres: :hadesyperséfone :
  • Pithiussa : Hola, ¿alguien me puede decir si va a haber Trevi o qué?
  • Visita_4086 : -Paz y amor, como Pooh y el Teletubbie
  • Visita_4086 : -Bailando por la momia
  • Visita_4086 : dejo caer dos frases:
  • Visita_992 : buenas
  • Visita_4221 : hola
  • Postórfic : Zoa, una amiga y yo vamoxs a ir esta tarde a ver la exposición de Roma, que se nos acaba ya mismo, y aun no la hemos visto, así que si alguien se apunta, que avise a una de las dos para qque le esperemos a las 16:15 en metro pza castilla, salida juzgados. Luego treviñearemos un poquejo. bss
  • Timarchus : Querida Postórfica: eres sin duda la mayor conocedora de los secretos de la miscelánea, porque ya no nos acordábamos de esa preciosa máquina y has dado en el clavo relacionándola con el Ciceón. Gracias por esa intuición tan brillante.
  • Postófica : Hola! Cada vez estoy más convencida de qué líquido era el que salía de la máquina que describe Hierón de Alejandría en la entrada de Irenastra de inventos curiosos. Un retoquito a la máquina de Ciceón no vendría mal
  • Sandrómaca : ¡¡Hola Raki!! Besos también para ti. Escríbenos algo "de novo mundo", que seguro que tienes anécdotas sabrosas. ¡Un abrazo!
  • Rakimenides : Chicos!!!!! Muchos besos desde Ohio! Me alegro de que haya gustado la propaganda del Cyceón, jijiji. Muchos besos que os echo de menos :(
  • Timarchus : me he puesto Timarchus porque con Timarco no me deja entara
  • Timarchus : Hola Sandri
  • Sandrómaca : holaaaa
  • Sandrómaca : marcooooo